बांबू मार्ग दाखवू शकतो का? शाश्वत उपाययोजनांना पुढे नेण्यासाठी प्लास्टिकला पर्याय आणि संमिश्र नवोपक्रमातील त्याच्या क्षमतेचा शोध.

प्लास्टिक प्रदूषणाच्या संपूर्ण साखळी व्यवस्थापनाला अधिक चालना देण्यासाठी आणि “प्लास्टिकऐवजी बांबूचा वापर” या संकल्पनेच्या विकासाला गती देण्यासाठी, राष्ट्रीय विकास आणि सुधारणा आयोग व इतर विभागांनी “प्लास्टिकऐवजी बांबूचा वापर” या संकल्पनेच्या विकासाला गती देण्यासाठीची “त्रैवार्षिक कृती योजना” जारी केली. ७ नोव्हेंबर रोजी, राज्य परिषदेच्या सामान्य कार्यालयाने “प्लास्टिकऐवजी बांबू” ही योजना जारी केली, ज्यामध्ये “प्लास्टिकऐवजी बांबू” उत्पादनांची गुणवत्ता, उत्पादनाचे प्रकार, औद्योगिक प्रमाण आणि व्यापक फायदे अधिक सुधारण्यासाठी २०२५ पर्यंत सुरुवातीला “प्लास्टिकऐवजी बांबू” औद्योगिक प्रणाली स्थापित करण्याचा प्रस्ताव आहे. कृतीचे लक्ष्य असलेल्या “प्लास्टिक” उत्पादनांचे उत्पादन लक्षणीयरीत्या वाढले आहे आणि प्रमुख उत्पादनांचा बाजारहिस्साही लक्षणीयरीत्या वाढला आहे.

जास्तीत जास्त उपयोगासाठी सामग्रीचे मिश्रण

बांबू पृथ्वीवर सुमारे ३० दशलक्ष वर्षांपूर्वी अवतरला आणि तो जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या वनस्पतींपैकी एक आहे. बांबूमध्ये मोठ्या प्रमाणात बांबू तंतू असतात आणि त्यावर प्रक्रिया करून बनवलेल्या वस्तू व उपकरणांमध्ये उच्च-शक्तीचे यांत्रिक गुणधर्म असतात. जर त्यावर प्रक्रिया करून कार्यात्मक उत्पादने बनवली, तर त्याच्या उपयोगाची क्षेत्रे मोठ्या प्रमाणात विस्तारू शकतात. पारंपरिक प्लॅस्टिक आणि इतर सामग्रीच्या तुलनेत, बांबू आणि लाकूड यांसारख्या जैव-आधारित सामग्रीमध्ये अधिक मजबूत पर्यावरण संरक्षणाचे फायदे आहेत आणि ते प्लॅस्टिक, स्टील आणि सिमेंट यांसारख्या पारंपरिक सामग्रीची जागा मोठ्या प्रमाणात घेऊ शकतात. ते आता आर्थिक विकास आणि तांत्रिक नवोपक्रमाचे नेतृत्व करणारे उदयोन्मुख उद्योग बनले आहेत. अर्थात, या एकल उपयोगांद्वारे बांबूचा जास्तीत जास्त वापर करणे कठीण आहे. संमिश्र (कॉम्पोझिट्स) ही समस्या सोडवतात. माझ्या देशात स्वतंत्रपणे विकसित केलेले बांबू गुंडाळण्याचे तंत्रज्ञान सुधारित बांबूला रेझिनमध्ये मिसळते, ज्यामुळे बांबू तंतूंच्या कणखरपणाचा आणि बांबूच्या उच्च अक्षीय ताणाचा पुरेपूर वापर करून ताण-दोषविरहित वलयाकार संमिश्र सामग्री मिळवली जाते. या तंत्रज्ञानाचा मुख्य फायदा हा आहे की ते बांबूला इतर सामग्रीसोबत प्रभावीपणे एकत्र करू शकते, ज्यामुळे नवीन सामग्रीमध्ये केवळ बांबूचा कणखरपणा, मजबुती आणि पर्यावरण संरक्षणच नाही, तर इतर सामग्रीची उच्च मजबुती, गंज-प्रतिरोधकता आणि इतर फायदे देखील समाविष्ट होतात.